Մխիթար Սեբաստացու դասերը

Նպատակը կատարմամբ է գեղեցիկ:
Մխիթար Սեբաստացի
«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրը նշում է իր երիտասարդական տարիքի գագաթնակետը: Իսկ որքանո՞վ ենք մենք որպես համայնք և որպես անհատներ, ՍԵԲԱՍՏԱՑԻ: Սեբաստացի` Մխիթարյան դասերը յուրացնելու և գործնականում կիրառելու տեսանկյունից:
ԴԱՍ ԱՌԱՋԻՆ. Մտքերի և սրտերի միասնություն Սիրո տիրապետության ներքո: Այս նպատակը դրվել է կրթահամալիրի հիմքում: Իրականացումը վայրիվերումներ է ունեցել: Այսօր այն դեռ չվիճարկվող նպատակ է: Եվ ինչքան էլ առաջին հայացքից կարող է տարօրինակ թվալ,առավել դժվար է մտքերի, այս դեպքում` մանկավարժական սկզբունքների, միասնության ապահովումը:
ԴԱՍ ԵՐԿՐՈՐԴ. Արիության, իրատեսության և շրջահայացության ներդաշնակեցում: Արիությունը միշտ էլ կրթահամալիրցիների բնորոշ գիծն է եղել: Արիություն ընդդեմ կաղապարվածության և հարմարվողականության: Բայց այսօր մի՞շտ ենք խրախուսում մեր սաների մտքի և գործի արիությունը: Կասկածում եմ: Իսկ իրատեսությունը, ցավոք, արդեն լքել է կրթահամալիրյան արժեհամակարգի առաջին եռյակը:
ԴԱՍ ԵՐՐՈՐԴ. Մշտապես հսկել, ուղղել, կրթել և ուսուցանել սովորողներին, կարևորելով նաև հանգիստն ու յուրաքանչյուրի տարիքին համապատասխան զիջողությունները: Այստեղ է, որ կրթահամալիրի տնօրեն Տիար Բլեյանը աննահանջ հետևում է աբբահոր պատգամներին: Թե մեզնից յուրաքանչյուրն ինչքանով է յուրացրել այս դասը, թող ամեն մեկը պատասխան տա իր խղճի առջև:
ԴԱՍ ՉՈՐՐՈՐԴ. Պահպանելով սաների մանկական պարզությունն ու անկեղծությունը, այն զուգակցել խորագիտության և ձեռներեցության հետ: Այս ոլորտում մեր հաջողություններն ակնառու չեն;
ԴԱՍ ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ. Կարևորել հռետորության և իմաստասիրության դասավանդումը; Այս ուղղություններով ընթացքն արդյունավետ էր, սակայն առարկայական և ենթակայական գործոններն այն կասեցրեցին:
ԴԱՍ ՎԵՑԵՐՈՐԴ. «…. ինչպես որ կրակը կըհալեցնէ մոմը, այնպես ալ մարդկան գովութիւնները կը հալեցնեն և կոչնչացնեն բարի գործերը»(Մխիթար Սեբաստացի): Գուցե՞ այս դասը հնացած է, չգիտեմ: Բայց հարկ համարեցի հիշեցնել:
ԴԱՍ ՅՈԹԵՐՈՐԴ. Միշտ աշխատել ընթանալ ոսկե միջինի ուղով` վեհանձնության հետ խոնարհամտություն, հրամայելու ժամանակ համեստ, խիստ, բայց քաղցրահամբույր, խորագետ, բայց ոչ խորամանկ, պարզ և անկեղծ, բայց ոչ անզգույշ և գաղտնամատնիչ, կիրթ, բայց ոչ կեղծավոր, բարեմիտ,բայց ոչ նվաստախոհ և ծառայամիտ, ու այդ ոգով էլ կրթել սաներին: Այս մանկավարժական երազանքը կկենսագործվի լոկ այն ժամանակ, երբ կդառնա ամենպահյա ուղեցույց; Դեռ այդպես չէ:
ԴԱՍ ՈՒԹԵՐՈՐԴ. Սովորեցնել սաներին դժվարություններ հաղթահարելու արվեստը և ձևավորել այս ուղղությամբ ընթանալու կամք: Այս հարցում կրթահամալիրում առկա են տարակարծություններ: Կարծում եմ, որ Մխիթար Սեբաստացու այս դասը ևս գործնական քննարկման առարկա կդառնա տեսանելի ապագայում:
ԴԱՍ ԻՆՆԵՐՈՐԴ. Սովորողի ընթերցասիրությունը, որ ծնվում է բնածին հետաքրքրասիրությունից, խթանել և դարձնել սովորույթի ուժ ունեցող հմտություն: Եթե դադարենք ձայնակցել վատատեսներին, այդ թվում` շատ ծնողների, ու գանգատվել, թե երեխաները չեն կարդում, և որպես առաջին քայլերից մեկը մեր կարդացածը խորհուրդ տանք նրանց և խրախուսենք, նաև կարդանք նրանց առաջարկածը, ապա կտեսնենք, որ երբեմն մեր ընթերցասիրությունն է կաղում:
Հ.Գ. «Վիճիր քեզանից գիտունի հետ: Մի տխրիր պարտվելու մտքից, քանի որ կշահես իմաստության ճակատամարտը:
Վիճիր քեզ հավասարի հետ, կպարտվես դու, կամ նա, բայց կշահեք իմաստության ճակատամարտը և՛ դու, և՛ նա:
Վիճիր քեզանից քիչ իմացողի հետ, չէ՞ որ օգտակար կարող ես լինել նրան՝ զրուցակցիդ:
Բայց երբեք չվիճես տգետի հետ, չէ՞ որ ոչ մեկդ չեք շահի, ախր..» (Մխիթար Սեբաստացի)

10.11.2014 © Աշոտ Տիգրանյան

Անգեղակոթ – Մինսկ երթուղով

Պատմությունը դաժան, բայց համբերատար ուսուցիչ է: Նա պատժում է և հետո հանձնարարում կրկնել ու յուրացնել դասը:
Հայ էթնոսը Քրիստոսի ծննդից հետո վերածվել է բազմատարեցի աշակերտի՝ մազոխիստական հակումներով:
Մեր խոսքը չծանրաբեռնելու համար անցկացնենք լոկ մի զուգահեռ:
1699 թվականի ապրիլի 9-ին Սյունիքի Անգեղակոթ գյուղում Իսրայել Օրու նախաձեռնությամբ սկսվեց հայոց ազատագրությանը միտված հերթական գաղտնի խորհրդակցությունը, որի մասնակիցները խնդրագրեր ուղարկեցին Եվրոպա և Ռուսաստան: Արդյունքը՝ զրոյական /լավատեսական մոտեցման դեպքում/: Գաղտնի ժողովի գնահատականները տատանվում են մեծ միջակայքում: Լեո. «Խոջայականկապիտալ».«Միամիտ, կարելի է ասել՝ նախնադարյան գյուղապետերի մի հավաքույթ էր Անգեղակոթի գերագույն խորհրդակցական ժողովը: Իսրայել Օրու համար նշամակություն չուներ, որ այդ ժողովը տեղի էր ունենում Ղարաբաղի Լեռնաստանի մի կորած անկյունում: Նշանակություն ունեցողը նրա համար այն էր, որ կարող է ներկայացնել այդ մարդկանց Եվրոպային իբրև մի կազմակերպություն, որը բարբառում է այս լեզվով. «Մենք, Մեծ Հայաստանի գլխավորներս և ատենակալներս»: Ահա, սնապարծության և մեծամտության ի´նչ խոյանքներ կարող էր տալ մի խեղճ ու աղքատ լեռնային գյուղ մի ռոմանտիկ քաղաքագետի, որի երազն էր մի թագավորական թագ, այն էլ իր ցնորապաշտ գլխին »: ԵՊՀ հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտի կայք, հեղինակ Պ. Հովհաննիսյան. «Դարձյալ տիրապետող էր այն միտումը, թե հայերը միայն սեփական ուժերով անկարող են իրականացնել պատմական այդ գերխնդիրր, ուստի պետք է ապավինեն Հռոմի պապի միջամտությանն ու Արևմուտքի որևէ հզոր թագավորի օգնությանը:…………. Կուրֆյուրստին հղված դիմումնագրում հայոց մելիքները հստակորեն մատնանշում էին հակապարսկական ապագա ռազմական գործողություններում իրենց անելիքներն ու դերը: Նրանք հավաստում էին, որ մինչև եվրոպական զորքերի ժամանումը Հայաստան հայերը ստեղծելու են ռազմական ջոկատներ և նախապատրաստվելու են զինված ապստամբության: Սա չափազանց կարևոր հանգամանք էր: Առաջին անգամ փորձ է արվում հաղթահարելու սեփական ուժերի նկատմամբ ավանդական անվստահության բարդույթը և կրավորական ու անզոր կեցվածքից անցնելու առավել գործուն դիրքորոշման: Սույն հանգամանքը որակապես փոխելու էր հայ ազատագրական շարժման հետագա ընթացքը:»
Ձեզ մոտ վերոշարադրյալը որոշակի ասոցիացիաներ չի՞ առաջացնում:
Արդեն 21-րդ դարում Հայոց երրորդ հանրապետության գործող նախագահը 2013 թվականի սեպտեմբերի 3-ին հայտարարում է. «Մենք հանգամանալի քննարկում անցկացրեցինք նաև եվրասիական ինտեգրացիայի հարցերի վերաբերյալ, և ես հաստատեցի Հայաստանի ցանկությունը` միանալու Մաքսային միությանը և ներգրավվելու եվրասիական տնտեսական միությանձևավորման գործընթացում: 20 տարի առաջ Հայաստանը Ռուսաստանի և ԱՊՀ այլ երկրների հետ գորընկերությամբ ձևավորեց իր ռազմական անվտանգության համակարգը Հավաքական անվտանգության պայմանագրի ձևաչափում: …..Այժմ ՀԱՊԿ մեր գործընկերները ձևավորում են տնտեսական փոխգործակցության նոր հարթակ: Ես քանիցս ասել եմ, որ գտնվելով ռազմական անվտանգության մի համակարգում (որն իր սնանկությունը ցույց տվեց անցած ամառ – Ա.Տ.), անհնար է և անարդյունավետ մեկուսանալ համապատասխան աշխարհատնտեսական տարածքից…………Այս որոշումը եվրոպական կառույցների հետ մեր երկխոսությունից հրաժարում չէ»:
Ընդամենը Պֆալցի կուրֆյուստին փոխարինել է Եվրոմիությունը, իսկ Պյոտրյան Ռուսաստանին` Պուտինյան Ռուսաստանը:
Նոր Լեոի գնահատականն ավելի սպանիչ է լինելու, քանզի մեզ ավելի դաժան է պատժելու պատմությունն իր դասերից բացակայողներին: