Երեխաների համաշխարհային պատմությունը Հին աշխարհի պատմության համատեքստում (6-րդ դասարան)

Գլխավոր նպատակները`
1.    Սովորողների մոտ կայուն հետաքրքրություն ձևավորել անցյալի նկատմամբ;
2.    Ավարտել սովորողների ստեղծագործական և հետազոտական տարրական կարողությունների ու հմտությունների ձևավորումը:
Հիմնական խնդիրները`
1.    Կազմակերպել բոլոր սովորողների մասնակցությունը ուսումնական նյութերի հավելմանը և յուրացված խաղերի հանրայնացմանը (բակային ու էլեկտրոնային ուսուցմանը);
2.    Ամրակայել սովորողների խմբային աշխատանքի հմտությունները և կարողությունները;
3.    Օտար լեզուների օգտագործումը դարձնել ամենօրյա;
4.    Պատմական աղբյուրների, գեղարվեստական գրականության, արվեստի ստեղծագործությունների և սովորողների երևակայության համադրմամբ պատմական փոքր (ժամանակային և ծավալային իմաստով) վերակառուցումներ;
5.    Սովորողների հետ պարբերաբար քննարկել այլընտրանքային պատմության մոտեցումները;
6.    Նախապատրաստել սովորողներին պատմության գիտական ուսումնասիրությանը:

    Տարեկան ժամաքանակ– 68 ժամ, որից` 21 ժամ տեսական պարապմունք, 47 ժամ նախագծային աշխատանք

Բովանդակություն
Ներածություն– 1ժամ
Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում Հին աշխարհի պատմությունը: Ինչու՞ ենք մենք ուսումնասիրում այն: Ուսումնասիրման աղբյուրները՝ նյութական, գրավոր, բանավոր:
Գլուխ1. Տարիների հաշվումը պատմության մեջ– 1 ժամ
Օրացույց, տոմար: Հայկական տոմար: Բուն հայկական թվագրություն: Կրոնական օրացույց:
Գլուխ 2. Մարդու ծագումը– 1 ժամ
Երկրի վրա մարդու ծագման երեք վարկածները՝ կրոնական, գիտական և այլընտրանքային: Գրիգոր Տաթևացին մարդու ծագման մասին:
Գլուխ 3. Հնագույն մարդիկ– 2 ժամ
Հնագույն մարդկանց զբաղմունքները՝ որսորդություն և հավաքչություն: Աշխատանքային գործիքները: Մեծ սառցապատումը: Կրակի գյուտը: Մայրիշխանություն: Տոհմային համայնք: Հարևանային համայնք: Ցեղ: Մարդկության պատմության բաժանումն ըստ աշխատանքային գործիքների: Արվեստի և կրոնի առաջացումը: Հայկական լեռնաշխարհի նախնադարյան հուշարձանների առանձնահատկություները: Ժայռապատկերները և նրանց գիտական մեկնաբանությունները:
Գլուխ 4. Երեխաների կյանքը նախնադարում – 7 ժամ
Մեծերին ընդօրինակելը որպես դաստիարակության հիմնական ձև: Փորձի ձեռքբերումը և փոխանակման ունակությունը: Մեծերին օգնելը որպես կյանքի կարևոր պայման: Նախնադարի վտանգներն ու կյանքի ծանր պայմանները երեխաների համար: Երեխաներին վերաբերվող գտածոներ մեր տարածաշրջանում կատարված պեղումներից: Ժայռապատկերներ, որոնք ենթադրաբար կատարել են երեխաները:
Գլուխ 5. Հին ԵգիպտոսՀայկական լեռնաշխարհի պետական    կազմավորումները– 3ժամ
Հին եգիպտական պետությունը: Հողագործներն ու արհեստավորները: Եգիպտական վերնախավի կյանքը: Փարավոնների ռազմական արշավանքները: Եգիպտա– խեթական և եգիպտա– խուռիական հարաբերությունները:Կուտիական արշավանք:  Եգիպտոսի նվաճումը հիքսոսների կողմից: Բուրգերը: Եգիպտական կրոնը: Արվեստը: Գիրն ու գիտությունը: Հայկական լեռնաշխարհի քաղաքակրթական ազդեցությունը Եգիպտոսի վրա:Շումերական, խեթական և խուռիական աղբյուրներն Արատտայի և Հայասայի մասին: Հայկազունիների արքայատոհմը:
Գլուխ 6. Երեխաների կյանքը Հին Եգիպտոսում և Հայկական լեռնաշխարհում – 7ժամ
Երեխաների կյանքը Հին Եգիպտոսում: Ծանր ֆիզիկական աշխատանքը դաշտերում և արհեստանոցներում: Տղաների ուսումը ձիանոցներում և տաճարներում զինվորի և պետական ծառայողի մասնագիտությամբ: Հարգանքը մեծերի ու ծնողների նկատմամբ: Աղջիկների և տղաների առանձին ուսուցումն ու դաստիարակությունը: Երեխաների կյանքի մասին հիշատակություններ շումերական և խեթական արձանագրություններում:
Գլուխ 7. Հին ՄիջագետքՎանի թագավորությունը– 2 ժամ
Հին Միջագետք: Բաբելոնի թագավորությունը: Համմուրապիի օրենքները: Ծովի ժողովուրդներ: Փյունիկյան ծովագնացները: Աստվածաշնչյան ավանդապատումներ: Դավթի և Սողոմոնի թագավորությունները: Ասորեստան: Պարսկական «արքայից արքաները»: Վանի թագավորությունը (Ուրարտու): Ասորեստանա – ուրարտական հարաբերությունները:
Գլուխ 8. Երեխաների կյանքը Հին Միջագետքում– 6 ժամ
Հին բաբելոնական և ասորական աղբյուրները երեխաների դաստիարակության, կրթության և իրավունքի մասին: Պեղումների ժամանակ հայտնաբերված խաղալիքները և հագուստի մնացորդները: Աղյուսե դասագրքերը և մաթեմատիկական խնդիրները երեխաների համար:Այս երկրների երեխաների կյանքը շատ նման էր նրանց հայ հասակակիցների կյանքին:
Գլուխ 9. Հին Հնդկաստան և Չինաստան, հասարակական քաղաքական կարգը Հին ՀայաստանումՀամահայկական պետությունը  – 3 ժամ
Հին Հնդկաստանի բնությունը և մարդիկ: Կաստայական կարգերը: Կրոնը: Կոնֆուցիի ուսմունքը Չինաստանում: Դաոսականություն: Մարտնչող թագավորությունների շրջանը: Չին առաջին արքան:
Հասարակության շերտավորումը Հին Հայաստանում: Ազատներ և կախյալ գյուղացիներ: Իշխանական սանդուղքը: Պետական կարգը: Բանակը և սպառազինությունը: Պարույր Սկայորդի:
Գլուխ 10. Երեխաների կյանքը Հնդկաստանում և Չինաստանում: Հիշատակություններ մանկական խաղերի մասին                           հայ պատմիչների մոտ– 9 ժամ
Տղաների գերադասությունը հնդկական ընտանիքներում: Աղջիկների նախապատրաստումն ընտանեկան կյանքին: Երեխաների պաշտամունքը Հին Չինաստանում: Ընտանեական դաստիարակությունը: «Փետրավոր գնդակ»,«Քարկտիկ», «Գայլեր և ոչխարներ» խաղերը: Ուսումնառությունը յոթ տարեկանից սկսած: Երեխաների ստրկությունը:Հայ երեխաների ռազմա– մարզական խաղերը:
Գլուխ 11. Հին Հունաստան: Հայաստանն Արտաշիսյան                հարստության օրոք  – 4 ժամ
Հին Հունաստանի բնությունն ու մարդիկ: «Իլիական» և «Ոդիսական» պոեմները: Հունական դեմոկրատիան: Կրոնը, օլիմպիական խաղերը, արվեստը, թատրոնը: Կրթությունն ու գիտությունը: Ալեքսանդր Մակեդոնացի: Հունական գաղութները: Հելլենիզմ:Հելլենիզմի տարածումը Հայաստանում: Արտաշիսյան հարստություն:  Արտաշես Բարի, Տիգրան Մեծ, Արտավազդ II:
Գլուխ 12. Երեխաների կյանքը Հին Հունաստանում– 7 ժամ
Երեխաներ իսպանության պատճառները Հին Հունաստանում: Մինչև յոթ տարեկան երեխաների դաստիարակությունը կանանց կողմից: Տղաների կրթությունն ու դաստիարակությունը: Աղջիկների նախապատրաստումն ընտանեկան կյանքի: Սպորտը հույն երեխաների կյանքում: Հասունության քննությունների հանձնումը: Հոգևոր դաստիարակությունը: Ստրուկների երեխաները: Հունաստանում կրթություն ստացած հայ պատանիներ: Հունական օլիմպիադաների հայ չեմպիոնները:
Գլուխ 13. Հին Հռոմ: Արշակունյաց հարստությունը                                        Հայաստանում– 4 ժամ
Հին Հռոմը: Հռոմեական պետության կառուցվածքը: Կարթագենի հետ մրցակցությունը: Հռոմեական նվաճումները: Ստրկությունը Հին Հռոմում: Սպարտակի ապստամբությունը: Կայսրության հաստատումը Հռոմում: Առաջին քրիստոնյաները և Ներոն կայսրը: Հռոմի նվաճումը գոթերի կողմից: Արևելյան հռոմեական կայսրությունը: Կոստանդին Մեծ: Բյուզանդիան Հուստինիանոս կայսեր օրոք: Հռոմեական արվեստը, կրթությունը, գիտությունը:Հայ– հռոմեական հարաբերությունները: Արշակունյաց հարստությունը: Տրդատ և Ներոն: Հեթանոսական շրջանի հայկական մշակույթը:Քրիստոնեության ընդունումը: Հայաստանի բաժանումները: Մեսրոպ Մաշտոց:
Գլուխ14. Երեխաների կյանքը Հին Հռոմում և Հայաստանում– 9 ժամ
Հայրության ճանաչման ծեսը: Հայրերի իրավունքները երեխաների վրա: Երեխայի ծննդյան և անվանակոչության հետ կապված ընտանեկան տոները: Չար ուժերից երեխաների պաշտպանության ծեսերը: Մանկավարժ ստրուկներ երեխաների համար: Մանկական խաղերը: Հայրը որպես տղայի առաջին դաստիարակ: Դպրոցները Հին Հռոմում: Աղքատ մարդկանց և ստրուկների երեխաների կյանքը:Հիշատակությունները հայկական դպրոցների մասին: Ընտանիքը հայ երեխայի առաջին դպրոց: Դպրության աստված Տիրը: Քրիստոնեական դպրոցներ: Հայ երեխաների կյանքը դպրոցներում և նրանցից դուրս: Հայկական հնագույն խաղեր: Երեխաների մասնակցությունը ծեսերին ու տոներին որպես դաստիարակության միջոց: Ավանդական հայկական տոներն ու ծեսերը: Հայ պատմիչներն ու իմաստասերները որպես մանկավարժներ:
Նախագծերի պաշտպանության նախապատրաստություն – 2 ժամ 
Նախագծային աշխատանքի թեմաները` 
1.    Հին աշխարհ. այլընտրանքային պատմություն
2.    Երեխաների կրթությունը
3.    Երեխաների խաղերը
4.    Երեխաների սոցիալական դերը

Սովորողի ուսումնական գործունեության ձևերը`
1.    Նախագծային աշխատանք
2.    Դասարանական քննարկում
3.    Ուսումնական ճամփորդություն
4.    Փոխուսուցում
5.    Ձեռք բերած գիտելիքների բանավոր և գրավոր տարածում

  Ուսումնական ճամփորդությունների  ուղղությունները և ժամկետները 
1.    Հայաստանի պատմության թանգարան – սեպտեմբեր
2.    Շենգավիթ հնավայր – սեպտեմբեր
3.    Էրեբունի – հոկտեմբեր
4.    Ռազմա — մարզական խաղեր Կոտայքի մարզում – հոկտեմբեր
5.    Ռազմա — մարզական խաղեր Լոռու մարզում – ապրիլ
6.    Ռազմա — մարզական խաղեր Սյունիքի մարզում – հունիս
7.    Մասնակցություն բոլոր ավանդական տոներին համապատասխան վայրերում

     Գնահատում
Սովորողի ուսումնական գործունեության բոլոր ձևերը գնահատվում են
շաբաթական պարբերականությամբ` յուրաքանչյուրը 10 բալանոց համակարգով:
Վերջնական գնահատականում ուսումնական գործնեության ձևերն ունեն հետևյալ
չափաբաժինները`
1.    Նախագծային աշխատանք– 50 %
2.    Դասարանական քննարկում– 5 %
3.    Ուսումնական ճամփորդություն– 10 %
4.    Փոխուսուցում – 20 %
5.    Ձեռք բերած գիտելիքների բանավոր և գրավոր տարածում – 15 %

Ուսումնական  գրականություն
Հին ժամանակների կենսակերպը

Ժայռապատկերների հեղինակները երեխաներն են
Երեխաները և ծնողները Հին Եգիպտոսում

Հայաստանի համառոտ պատմությունը հնադարից մինչև մեր օրերը

Երեխաների կյանքը Հին Հունաստանում

Երեխաների դաստիարակությունը Հին Հռոմում

  1. Эрман А. Жизнь в Древнем Египте / Пер. с англ. И.А. Петровской. – М.: ЗАО Центрполиграф, 2008.
  2.  Бадж У. Жители долины Нила / Пер. с англ. А.Б. Давыдовой. – М.: ЗАО Центрполиграф, 2009.
  3.    Д’ Эрвильи Э  Приключения доистопического мальчика
  4. Браниган К. Первобытные люди. / пер. с англ. М. Заславской – М.: Эгмонт Россия Лтд., 2000.
  5.  Всемирная история: У истоков цивилизации. Бронзовый век./А. Н. Бадак, И. Е. Войнич, Н. М. Волчёк и др.- Мн.: Харвест, М.:АСТ.,1999.
  6. Дмитриева Н. А., Виноградова Н. А. Искусство древнего мира. – М.: Дет. лит., 1986.
  7. Древний мир : полная энциклопедия / Ш.Хардман, Ф. Стил, Р. Теймс ; пер. с англ. Озерова. — М.: Эксмо, 2006.
  8. Жилища: Хижины, дома, дворцы / Ф. Макдональд; пер. с англ. Л. С. Векслер; худож. М. Бергин — М.: Росмэн, 1995.
  9. Парсонз А. Индейцы./ пер. с англ. Н. Гладковской. – М.: Эгмонт Россия Лтд., 1999.
  10. Линевский А. М. Листы каменной книги: Повесть — Петрозаводск: Карелия, 1990.
  11. Покровский С. В. Охотники на мамонтов. Посёлок на озере: Повести — Пермь: Кн. изд-во, 1990.
  12. Происхождение вещей. Очерки первобытной культуры/ Под ред. Е. В. Смирницкой. — М.: «ННН», 1995.
  13. Д’Эрвильи, Э. Приключения доисторического мальчика / Э. Д`Эрвильи. — М.: Эксмо, 2005.
  14. Բդոյան Վ., Հայ ժողովրդական խաղեր, հ. 1, Ե., 1963:
  15. Джессика Куни.  Доисторические рисунки в пещерах создавали дети
  16. Մովսես Խորենացի, Ե., «Հայաստան», 1970
  17. ՀՀ հանրագիտարան, Ե.,«Հայաստան», 1974 – 2008  1, 2, 5, 11 հատորներ
  18. ՍտեփանյանԱ.Հայ ազգագրություն, Ե., 2007
  19. Труды: В 5 – ти т. / Ерванд Лалаян; Отв. ред. Д. С. Вардумян; Ереван, изд-во  АН Арм. ССР, 1983 г.

Տեսանյութեր

  1. Հայկական խաղեր. Ժամանակի վկան
  2. Աքլորախաղ
  3. Արատտա
  4. Հին Եգիպտոս
  5. Հին Հունաստան
  6. Հին եկվորները
  7. Ռազմական դաստիարակությունը Սպարտայում
  8. Ժամանակի կողմնացույցը

23.07.2013    ©      Հայկազ Մարգարյան, Աշոտ Տիգրանյան

29.08.2016 (լրամշակում)   ©     Աշոտ Տիգրանյան

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s