Ցմահ վերադարձ

(Սյունիք. Սպանդարյան, Շաղատ, Անգեղակոթ)

Երբ հեռանում ես, որ մոտենաս,

             Արևն է ելնում արևմուտքից,

             Երբ հեռանում ես, որ հասկանաս,

             Խոսքերը զուր են, զգացմունք լից:

                                               Մերձեկեղեցի

                                ***

             Հուսահատության կարմրադեղին աշուն,

             Ի՞նչ բառերով լքեմ քո պողոտան,

            Նոր արահետ բացեմ հայոց մտքում,

             Եվ պատգամեմ կրկին` ակն ընդ ական:

                                                Երևան – Երասխ

                                 ***

              Արարատյան դաշտի լուսապայծառ մթնշաղ

              Մառախուղված քաղաքական թույնով,

              Լքած Արարչին իր երկրի աղով,

              Գետնամած պետության ախուվախով:

                                                       Աղբյուրից հետո

                                 ***

                   Գալիս եմ դարերի խորքից

                   Ու սովել եմ ճամփին,

                   Փառք չեմ ուզում ազգից,

                    Ինձ հետ թաղեք Թյուրքին:

                                          Եղեգնաձոր – Վայք

                                  ***

                    Գալիս եմ դարերի խորքից

                     Սովի մտրակով ձաղկված,

                    Սովի անունն արդարություն,

                    Իսկ ես` հայ մկրտված:

                                          Վայք – Զանգեր

                                  ***

                    Գալիս եմ դարերի խորքից

                    Սոված հարևանների միջով,

                    Բաշխել եմ կամքով և անկամից,

                    Ժամն է հանգստանալ զենքով:

                                          Վայք – Զանգեր

                                  ***

               Քո հայացքում տեսա երեք ժամանակ,

               Բայց քո ապագան իմ ներկան չէ,

               Այն տիրանոզավրի պոչը վկա,

               Մենք որս ենք արել այն ժամանակ:

                                               Վայք – Զանգեր

                                  ***

             Սպիտակ ձի` սահմանին հայոց ու թշնամյաց,

             Ո՞ւմ խոտն ես որոճում բերանով և մտքում,

             Սպիտակ ձի, քո հոգու գույնն եմ որոնում

             Անիմաստ գրված մատյաններում նախնյաց:

                                                             Սարավան

                                  ***

            Ոսկե ձկնիկ, արի, թավալվիր ոտքերիս տակ,

            Քանզի քեզ է որոնւմ իմ ազգը միամիտ,

             Պառավական վստահելիներիդ միակ

             Հավաքիր, հեռացիր Հյուսիսդ հակորակ:

                                                   Ջրամբար – գյուղ

                                    ***

                 Չգերված հատվածում Որոտանի

                 Հույսն է ապրում Հաղթանակի,

                 Բայց փշերում հոգիների

                 Մայրամուտ է նահանջի:

                                     Սպանդարյան

                                  ***

                   Ամենավատը դու ես

                 Ինձ լքած խարդախ աղջիկ,

                   Ամենավատը դու ես

                 Օձի ձու կերած աղջիկ:

                   Ամենավատը դու ես

                 Սերս սպանած խև աղջիկ,

                   Ամենավատը դու ես

                 Աշխարհաթող երգ-աղջիկ:

                            Սպանդարյան – Անգեղակոթ

                                  ***

          Աննա, երգից ծնված ու երգ դարձած հայոց ոգի,

          Աննա, սիրուց ծնված ու սեր բաշխող նոր Աստղիկ,

          Աննա, արևից ծնված ու լույս արարող հավերժ դիցուհի,

          Դարերից եկող իմ ճանապարհի լուսավոր կանգառ:

                                                                               Շաղատ

                                       ***

                       Ամրոցը ճաքած պարսպով,

                       Միևնույն է ամրոց է:

                       Մարդը ճաքած սրտով

                       Արդեն մարտիկ չէ:

                                               Շաղատ

                                       ***

                        Չի լսում լռության ձայնը

                        Աղմուկից խլացած ականջը,

                        Չի լսում սիրո հևքը

                       Չարիքի ծնունդ նյութը:

                                                   Շաղատ

                                          ***

                Քարերը պատմում են թափված արյան մասին,

                Ծառերը լսում են լոկ խոխոջը առվի,

                Լեռներն աղաղակում են քարաթափման մասին,

                Դաշտերը լսում են լոկ որոճը կովի:

                                                                          Անգեղակոթ

                                           ***

                    Դարպասներ ժանգոտած կողպեքով,

                    Մոլորված մի աքլոր տխրադալուկ,

                    Պայթող լռություն է գլորվում փողոցով,

                    Հայաստան, ապագադ Պանիկովսկու սագն է:

                                                    Անգեղակոթ – Սպանդարյան

                                             ***

                    Ոչխարներ առանց հովվաշան,

                    Եվ գայլեր խառնված արջերին,

                    Բլրացած լեռներ թրիքոտ,

                    Ու մի խումբ երազկոտ ուրվական.

                    Բնանկարն այս մի մոռացվող անուն ունի`

                    Ինչաստան դարձող Հայաստան:

                                                 Անգեղակոթ – Սպանդարյան

                                             ***

              Լռության սիմֆոնիա հեղափոխական գյուղում,

              Վերջին հեղափոխությամբ թրիքածածկ,

              Իմ երակներում քովիդահեղուկն է եռում,

              Իսկ Կ-շենքերը դասերից փախածներով են լցված:

                                                              Սպանդարյան

                                            ***

                  Մեղր չէր հոսում մեր անցյալի գետով,

                  Ակնկալիքների չունեինք միմյանցից,

                  Րոպեների ճշգրտությամբ անցան տարիներ,

                  Արարչի կամքով խաչմերուկացվեցինք,

                  Տրոփում է սիրտս հրաժեշտի ցավից:

                                                                    Սպանդարյան

                                           ***

                 Երեկոյան գյուղի նորից դատարկ փողոցներով

                 Քայլում էի որպես մի Աբովյան,

                 Որ գնում էր դեպի լյառն Մասիս,

                 Բայց հայտնվեց թուրքի հորում:

                                                              Սպանդարյան

                                         ***

                    Նվիրում եմ քեզ արևածագեր,

                    Որ տսնելու եմ և չեմ տեսնելու,

                    Նվիրելու եմ և մայրամուտեր,

                    Բայց որոնք մի օր քեզ զենք են տալու,

                    Զենք, որ իմ մահը հանգիստ ընդունես,

                    Բայց իմ պատգամը կրես քո սրտում:

                                                              Սպանդարյան

                                          ***

                         Եթե լինեի մի Մայակովսկի,

                            Կասեի այսպես`

                     Աննան և Ակներ երկվորյակներ են,

                     Ասում ենք Աննա, հասկանում` Ակներ,

                     Ասում ենք Ակներ, հասկանում` Աննա:

                                 Բայց` ո´չ:

                        Աննա, Արև ես հայոց երկնքում,

                        Իսկ Ակները լոկ Ճառագայթ հզոր:

                     Ես դիմում եմ Ձեզ եղբայրներ կրտսեր

                                Ու քույրեր` նաև:

                        Ձեր թովիչ երգի ամեն մի հնչյուն,

                        Եվ խրոխտ պարի ամեն մի դոփյուն,

                Արձագանքում է Հայոց աշխարհի բոլոր ծագերում,

                                     Որտեղ որ հայ կա,

                                     Որտեղ դեռ չկա:

                        Ես Արարչի կամոք քուրմը Վահագնի,

             Բազկատարած պահանջում եմ հայոց պաշտպան դիցից

                                     Աննային արևային,

                                     Եղբայրներիս հզոր,

                                     Եվ քույրերիս` մարտիկ,

                         Դու առաջնորդիր կյանքի ոլորաններում,

                         Ու վաղը կլինի հաստատ հայկական:

                                                                           Սպանդարյան

                                               ***

                       Հրաժեշտից առաջ սիրտս չի ճմլվում,

                       Եվ աչքերս չոր են հրաժեշտից առաջ,

                       Մարտակոչ է ծնվում հոգուս խորխորատում,

                       Եվ ժպիտն է մռայլ հրաժեշտից առաջ:

                                                                           Սպանդարյան

                                               ***

                       Վաղը ինչ-որ բան պակաս կլինի,

                       Արևածագին հուշեր կարթնանան,

                       Ներկան անցյալին արդեն չի մերժի,

                       Ու երգն է դառնում հոգու բալասան,

                       Շեփորն է հնչում մեր Հաղթանակի:

                                                                   Սպանդարյան

                                                ***

                       Ավարտվում է ճանապարհը ֆիզիկական,

                    Րոպեներն արձանագրում են ներկայի անցյալանալը,

                      Մեր խաչմերուկը մնաց լեռներից այն կողմ,

                      Արդյո՞ք հաջորդը հերթի է կանգնած

                      Ներկայից դեպի գալիք գնացող ճանապարհներին:

                                                                                 Վայք

                                            ***

                    Իմ հարգանքի համար բառեր եմ որոնում,

                                      Լեռնոտ բառեր,

                    Զգացմունքս փոթորկվում է ու ծնվում են

                                      Քամոտ բառեր,

                    Արյունս կանգ է առնում երգամիջում, հեղեղվում են

                                      Ջրոտ բառեր,

                    Սյունյաց երկրի էակիրն ես, շառաչում են

                                      Կյանքոտ բառեր:

                                                                   Վայք – Եղեգնաձոր

      18-20.09.2021                  ©         Աշոտ Տիգրանյան

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s