Երբ պակասում է հետևողականությունը («Հասարակագիտություն» առարկայի ապագայի շուրջ)

Իրականությունն ուղղակիորեն պարտադրում է, որ հզոր պետություն արարելուն միտված և ունակ անհատներից ու նրանց ձևավորած ինստիտուցիոնալ կառույցներից բաղկացած լինի մեր հանրապետության կյանքն իր բոլոր դրսևորումներում: Նաև` հայոց համամոլորակային ցանցը:

Այս կենսական հիմնախնդրի լուծման գործոններից մեկը կրթությունն է, հատկապես` հասարակագիտական կրթությունը:

Փոփոխությունների անհրաժեշտությունն անժխտելի է և հենց այդ պատճառով «Հասարակագիտություն» առարկայի դասավանդմանը վերաբերող նոր մոտեցումների համակարգում ցանկացած վրիպում ու խոցելի ձևակերպում, առավել ևս` հայտարարված սկզբունքների անհետևողական կիրառում, զենք են մտակաղապարային դրոշների ներքո հավաքված անհատների ու խմբերի համար:

Շարունակել կարդալ

Հավելումներ հանուն կատարելագործման

Հանրակրթական «Ես և իմ հայրենիքը» և «Ես, իմ հայրենիքն ու աշխարհը» դասընթացների ուսումնառության հայեցակարգ, առարկայական ծրագրեր

  1. Հավելել դասընթացների խնդիրները (օր.` համոզվի, որ պատմական իրականության ճանաչումը գործնական կարևորություն ունի յուրաքանչյուր անհատի համար), քանզի առանց նպատակին տանող քայլերի որոշակիացման հնարավոր չէ հասնել վերջնարդյունքներին, որոնք ըստ էության ենթանպատակներ են;
  2. «Դասընթացի արդիականությունը» ենթաբաժինը շարադրել հետևյալ կերպ` «Ես և իմ հայրենիքը» և «Ես, իմ հայրենիքն ու աշխարհը» դասընթացները նպաստում են իր ինքնությունը և քաղաքակրթությունների արժեհամակարգերը ճանաչող անհատի ձևավորմանը, որն էլ միտված կլինի հետևողականորեն պատրաստ լինելու իր գործունեությամբ նպաստելու է հայ և համաշխարհային հասարակության զարգացմանն ու վերափոխմանը, սկսելով այն իրենից և իր սոցիալական ու բնական միջավայրերից»;
  3. «Ծրագրի առանձնահատկությունները» ենթաբաժնի երկրորդ պարբերությունը շարադրել հետևյալ կերպ` ««Ես և իմ հայրենիքը» և «Ես, իմ հայրենիքն ու աշխարհը» դասընթացների առանձնահատկությունը նրանում է, որ արժեքային, կարողունակ և գիտելիքային հիմք է ստեղծում սովորողին մղելով ակտիվ հասարակական գործունեության, որի ընթացքում՝ ձևավորվում է պատասխանատու և ակտիվ անհատ:»;
  4. Առաջարկում եմ «Անհատ» հասկացությունը ներառել հիմնական հասկացությունների ցանկում, քանզի հայեցակարգի էական առանձնահատկություններից մեկն անհատի կարևորումն է;
  5. «Դասավանդման մոտեցումներ» ենթաբաժնում «Հասկացություն» հասկացության սահմանումը ոչ միայն հակասում է գիտության մեջ ընդունված սահմանումներին, այլ նաև ընտրված հասկացությունների և ենթահասկացությունների ծավալներին: Նշված ենթաբաժնի վերջին հատվածը շարադրել հետևյալ կերպ` «Ստուգումն ու գնահատումը նախատեսվում է իրականացնել տարբեր բնույթի և տիպի առաջադրանքներով, հատկապես կարևորելով պատմության վերակառուցման մեթոդաբանությամբ ստեղծվածները: Առարկայի ուսումնառության համար կարևորում ենք` 1. Գիտելիքի; 2. Հետազոտական մոտեցումների; 3. Հաղորդակցական հմտությունների; 4. Մտածողության ձևերի գնահատումը: Կրթական հաստատությունը կարող է կիրառել գնահատման ցանկացած համակարգ, որը չի հակասում սովորողի առաջընթացի գնահատման սկզբունքին և ուսումնական տարվա ավարտին բերվում է գնահատման թվանշանային 10 բալանոց համակարգի»;
  6. «Ես և իմ հայրենիքը» դասընթացի առաջին թեմայում համապատասխանեցնել նպատակը, վերջնարդյունքները, թեմայի բովանդակությունը և առաջարկվող գործունեության ձևերը, նպատակում ընդգծելով ինքնության ճանաչման տոհմածառային փուլը; թեմայի բովանդակությունում ավելացնելով «Իմ գերդաստանի պատմություն» հատվածը, իսկ առաջարկվող գործունեության ձևերում նախատեսելով տոհմածառի կազմումը մեկնաբանություններով;
  7. «Ես և իմ հայրենիքը» դասընթացի երկրորդ թեմայում կամ վերնագրի հանել «Հայերի ծագումնաբանություն» հասկացությունը, կամ նպատակում ավելացնել «Սովորողը ծանոթանում է հայ ժողովրդի առաջացման վարկածների հետ» ձևակերպումը, դրանից բխող փոփոխություններով հետազոտության հարցերում, վերջնարդյունքներում և թեմայի բովանդակությունում;
  8. «Սասնա ծռեր» էպոսի ուսումնասիրման ժամանակ դիտարկել այն նաև որպես հայկական պետության կառուցման և հզորության ապահովման ուղեցույց;
  9. «Ես և իմ հայրենիքը» դասընթացի չորրորդ թեմայի հետազոտության հարցերում ավելացնել տարբեր էթնոսների էպիկական պատումների համեմատությունը, իսկ թեմայի բովանդակությունում` Արևելքի էպիկական պատումները (և ընդհանրապես խուսափել եվրոպակենտրոնությունից);
  10. «Ես և իմ հայրենիքը» դասընթացի հինգերորդ թեմայի ուսումնասիրման ժամանակ կարևորել քրիստոնեական արժեհամակարգի դրսևորումները տարբեր հարանվանություններում և պատմական ժամանակաշրջաններում, ինչպես նաև հայոց մեջ նախաքրիստոնեական և քրիստոնեական արժեհամակարգերի հարաբերակցության հիմնախնդիրը;
  11. «Ես, իմ հայրենիքն ու աշխարհը» դասընթացի առաջին թեմայի նպատակի ձևակերպումը փոխել և շարադրել հետևյալ կերպ` «Սովորողը պատկերացում կազմի բանական մարդու առաջացման վարկածների և հաղթարշավի, մարդկության պատմության առաջին` նեոլիթյան, հեղափոխության մասին»: Թեմայի բովանդակությունից հանել և երկրորդ թեմա տեղափոխել հետևյալ երկու կետերը` Հնագույն հնդկական և իրանա-հայկական դիցաբանությունների և կրոնափիլիսոփայական համակարգերի համեմատություն և Իրան-Թուրան՝ մշակույթ և բնություն (“Կուլտուրա և Նատուրա”);
  12. «Ես, իմ հայրենիքն ու աշխարհը» դասընթացի երկրորդ թեմայի բովանդակությունում ավելացնել նաև արիական և սեմական քաղաքակրթությունների առանձնահատկությունների ու փոխհարաբերությունների ուսումնասիրումը;
  13. Ծրագրում «Ուրարտացիներ» հասկացության օգտագործումը հակասության մեջ է մտնում «Հայկական լեռնաշխարհի վաղ պետական կազմավորումներ» հասկացության հետ, կամ այն տեսակետն է հրամցնում, որ այդ կազմավորումները հայկական չէին: Առաջարկում եմ հետազոտության հարցերից հանել «Արդյոք ուրարտացիները հայերի նախնիներն են» հարցադրումը, որովհետև եթե նույնիսկ եղել է ուրարտացիներ էթնոս, ապա այն հայերին նախինի չէր կարող լինել, որովհետև հայ ժողովրդի ձևավորումն սկսվել է Վանի թագավորության ստեղծումից դարեր առաջ;
  14. «Ես, իմ հայրենիքն ու աշխարհը» դասընթացի չորրորդ թեմայի նպատակը ձևակերպել այսպես` «Սովորողն ըմբռնի կրոնի առաջացման անխուսափելիությունը և նրա դերն ու դրսևորման ձևերը մարդկության պատմության տարբեր շրջափուլերում»: Հանել «Կրոնական հավատալիք» հասկացության «Խոշոր» ածականը, քանի որ այն փաստորեն տեսակավորում է տարբեր կրոնների ներկայացուցիչներին և չի նպաստում այլոց մշակույթի նկատմամբ հարգանքի ձևավորմանը;
  15. «Ես, իմ հայրենիքն ու աշխարհը» դասընթացի հինգերորդ թեմայի բովանդակությունում միախառնվել են նորամուծությունները և քաղաքակրթական բախումները: Գաղափարների և նրանց դրսևորում նորամուծությունների ուսումնասիրումը իսկապես կարևոր է, սակայն այս թեմայում հույն – պարսկական հակամարտության ներառումը նպատակահարմար չէ նաև այն պատճառով, որ պետական համակարգերի այս բախումը կապ չունի նորամուծությունների հետ:

 

18.07.2020               ©                          Աշոտ Տիգրանյան

Կիսամյակային հաշվետվություն. 2019

Երբ պոեզիայի Մուսան միջամտում է հաշվետվություն գրելիս

                                        Կյանքը ճանապարհ է, որ կարող է

անցնել կամ մեր միջով, կամ մեր կողքով:

Անհայտ հեղինակ

 

Կյանքի հարատև ընթացքում, Ժամանակի տարբերակներից մեկում հանդիպում են Սկիզբն ու Ավարտը և ծնվում է նրանց օրինական զավակը` Ճանապարհը: Կանչում է նա Տիեզերքի բնակիչներին, կարոտում է նրանց քայլերին:

Ամռանը շարունակված մեր ճանապարհը նրա ժառանգներից է` իմ ու աշակերտներիս մտահետքերի և ոտնահետքերի խոնարհ կրողը:

Հավերժության ծնունդ ճանապարհի հերթական բարձունքը նվաճվեց կարճատև հրետանային նախապատրաստությունից հետո:

Առտնին հոգսերը (7-2, 8-1, 9-3, 10-րդ դասարանների «Պատմություն» առարկայի հեղինակային ծրագրերի կատարում ուսուցչական մեկնաբանությունների, անհատական քննարկումների, նշված դասարանների դասարանական և տնային առաջադրանքների փաթեթների և այլ մանկավարժական գործիքների կիրառմամբ) ոչ միայն չեն դանդաղեցրել մեր քայլքը (Այց Մեծամորի Սաշա Գալստյանի անվան թիվ 2 ավագ դպրոց, Անակնկալ այցելություն, Հանդիպում Հրանուշ Խառատյանի հետ, Մեծամորցիների այցը «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիր, Կլոր սեղանի նախապատրաստություն, Մեր միջազգային գործընկերոջ մասին, Հանդիպում Գարբա Դիալոյի և քաղաքագետ Ստեփան Գրիգորյանի հետ, Ժողովրդավարություն, Հանդիպում Գոհար Ռշտունու հետ, Մահաթմա Գանդի, Հայկական հեղափոխությունը միջազգային լրատվամիջոցներում, Մահաթմա Գանդի, Օվերտոնի պատուհանի կիրառումը Հայաստանում, Օվերտոնի պատուհան, Օվերտոնի պատուհանի կիրառումը Հայստանում, Զրույց – քննարկում իրանագետ Գառնիկ Գևորգյանի հետ, Օվերտոնի պատուհան: Կանանց իրավունքներ, Օվերտոնի պատուհան, Հանդիպումներ, Ֆաշիզմն ու դրա առանձնահատկությունները, Քննարկում Իրանի իսլամական հեղափոխության մասին, Սովորողները` «Իրանի վերջին շահը և իսլամական հեղափոխությունը. զուգահեռներ» թեմայով քննարկման մասին, Հանդիպում ԱԺ պատգամավոր Վիկտոր Ենգիբարյանի և քաղաքագետ Ստեփան Գրիգորյանի հետ, նաև` լուսանկարներ, Հանդիպում Վիկտոր Ենգիբարյանի հետ, Չափազանց հետաքրքիր քննարկում Վիկտոր Ենգիբարյանի հետ, Կարմրաթուխը, Հանդիպում «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Վիկտոր Ենգիբարյանի հետ, Օվերտոնի պատուհան, Հանդիպում Տաթևիկ Հայրապետյանի հետ), այլև համալրել են մեր թիմը 7-11-րդ դասարաններից ընտրված սովորողներով և թափուր չեն թողել վաղ բացված արահետները (Գոհար Ռշտունի. «Ընդհանուր գենը հայկական է, կամ առաքյալներն ու Հուդան». վերլուծություն, Ֆիլիպինների նշանավոր մարդիկ, Իվան (Հովհաննես) Լազարև, 1937 թվականը Հայաստանում, Փաստեր Հունաստանի մասին, Արքա Դավիթ, Ինչո՞ւ են միջնադարում վառել կախարդներին, Սեբաստացիները միջազգային ճամբարների մասնակից, Կրթական փոխանակումներ, Մարդու ծագումը, Ջուզեպպե Գարիբալդի, Գնացքներ, Առաջին աշխարհամարտ, Կոմիտաս, Իտալական ֆաշիզմ, 20-րդ դարի աշխարհամարտերը, Հետաքրքիր փաստեր նացիզմի մասին, Օգտակար նյութեր, Հայ ֆիդայիներ, «Որոգայթ փառաց»-ի թողած հետքը մեր պատմության մեջ)

Մեր գործընկերների` ԱԺ պատգամավորներ, լրագրողներ, քաղաքագետներ և այլ ոլորտների գիտնականներ, թիվն աճում է ամեն ամիս:

Իսկ աշակերտներիս նախաձեռնողականությունը երբեմն պարզապես պոռթկում է. 10-րդ դասարանցիներ Նարեկ Խաչատրյանի և Սամվել Հովհաննիսյանի ծրագիրը ճանաչվել է «Բարեպաշտ սերունդ» հիմնադրամի հայտարարած «Ազգային արժեքների պահպանման և տարածման» դրամաշնորհի հաղթող:

Նույն սովորողների` Համադպրոցական գիտության փառատոնի կազմակերպիչներին ուղարկված հայտն ընդունվել է: Հետազոտական աշխատանքի թեման Հայկական հեղափոխությունն է:

Ինչպես Սևանա լճի ջրի մաքրությունը, ինքնակրթությունն էլ անհրաժեշտ է տարվա բոլոր ամիսներին:

Կյանքի դիսկրետ ընթացքում, Ժամանակի գլխավոր տարբերակում իրար հրաժեշտ են տալիս Սկիզբն ու Ավարտը և փնտրում է նրանց վշտահար զավակը` Ճանապարհը: Կանչում է նա Տիեզերքի արարածներին, կարոտում է նրանց ընթացքին:

Ձմռանը շարունակվող մեր ճանապարհը նրա ժառանգներից է` իմ ու աշակերտներիս նպատակահետքերի ու ոտնահետքերի հուսավառ կրողը: Իսկ կարևոր հանգրվաններից մեկը` միջազգային ճամբարը` «Պատանիներն հանուն համագործակցության» կարգախոսով:

Անանուն Իմաստասերը մայրամուտից առաջ ասել է. «Գիշերը ջնջվող կետադրական նշան է»:

24-25.12.2019                  ©                       Աշոտ Տիգրանյան

Ինչի՞ մասին է ճչում սովորողի գնահատականը (մանկավարժական ուրվագիծ)

Գնահատակա´ն: Քննարկման թեմա և «անտեսվող» իրականություն: Մրցակցության խթան և համագործակցության արգելակ: Համեմատության գործիք և անհատականության զսպիչ: Կաղապարված հաշվարկ և ստեղծականության կաղապար: Եվ այսպես շարունակ:

Սակայն սովորողի գնահատականը ճչում է: Այն մեր աշակերտների հայացքում է, բարևաձևում, ընկերների հետ հարաբերություններում, դասավանդողների` մեզ համար ոչ ցանկալի համեմատություններում, չվերլուծվող տեղափոխություններում, շրջանավարտների մասնակի (տեղային բնույթի) ամնեզիայում:

Սակայն սովորողի գնահատականը ճչում է: Այն մեր համագործակցության ճեղքերում է, մեր մանկավարժական էգոյի տարընթերցումներում, ինչքան էլ չցանկանանաք` մեր արժեհամակարգային հակամարտություններում:

Սակայն սովորողի գնահատականը ճչում է և պարտադրում: Ի՞նչ: Արդարությու~ն: Այսինքն` 1. Հստակ և փոխընդունելի չափանիշներ; 2. Փոխադարձ հարգանքի համակարգն ականապատողների կրթահամալիրազրկում; 3. Ուսուցիչ-աշակերտ համագործակցության իրավահամակարգային ամրագրում:

30.04.2018                ©                    Աշոտ Տիգրանյան

 

Ասույթներ

 

  1. Անցյալն աղավաղողների ապագան իրական անցյալի ավերակներն են;
  2. Միայնակ գայլը վերադառնում է ավարտելու «Ոհմակի գործը»;
  3. Երբ ձմեռը ներկայանում է որպես գարուն, մի´ պատռեք նրա դիմակը: Մի´ վերադարձրեք նրան իր էությունը;
  4. Պանիրը սև էր, որովհետև ագռավը սպիտակ էր;
  5. Եթե բացակայությունդ չեն զգում, ուրեմն ներկայությունդ ավելորդ է;
  6. Հիմարների երկրի տարածքն ընդարձակվում է թվաբանական պրոգրեսիայով, իսկ Բուրատինոների քանակն աճում է երկրաչափական պրոգրեսիայով;
  7. Պարտությունը հաղթանակի ներածությունն է, եթե կյանքի վերջաբանը չէ;
  8. Հոգին տենչում էր բարձունքը լեռան, իսկ ստամոքսահյութը փորձում էր հաղթել հավի ոսկորին;
  9. Իզուր է ապրած կյանքը, եթե չես տեսնելու մայրամուտի կանաչ ճառագայթը:

Մասնախո՞ւմբ, թե՞ խառնաժողով (մենախոսություն բյուրոկրատական փակուղում)

                                    Իրավական

2017-2018 ուսումնական տարում կրթահամալիրի կառավարման, ֆինանսական կազմակերպման, կառուցվածքի և հաստիքային աշխատողների ցուցակի փոփոխությունների ճանապարհային քարտեզի ստեղծման աշխատանքային խումբ-կառույցը հրապարակված ոչ մի իրավական ակտում արձանագրված չէ, հետևաբար նրա առաջարկին անդրադառնալը սոսկ բարի կամքի դրսևորում է և չի կարող իրավական հետևանքներ ունենալ:

 

Գեղարվեստական

Կա մի ծայրամասային այգի, որի ծառերի վրա գրված է թուփ, թփերի վրա` խոտ, իսկ քարերն արագորեն տեղաշարժվում են, որովհետև նախապատրաստվում են հերթական օլիմպիադայի մարաթոնյան վազքին:

 

Լեզվական

Մասնախումբ նշանակում է մասնագետների խումբ: Նախագծերի հիման վրա միավորվելը ես առաջարկել եմ դեռ նախորդ հնգամյակում: Բայց դա էլ հնարավոր չէ, քանի դեռ չկա միասնական կարծիք «Նախագիծ» հասկացության բովանդակության մասին:

 

Վերջաբան

Եկավ իր անցյալից, որը սարսափելի նման է ապագային, Անանուն Իմաստասերն ու ոտքի վրա բարբառեց. «Աշնանը ծաղկած ձնծաղիկները գարուն չտեսան և դու դեռ կաղնին պատվաստում ես վայրի վարդին»:

 

15.09.2017           ©                       Աշոտ Տիգրանյան

Նախագծային ուսուցում (տեսություն և փորձ)

                                             Ասա ինձ և ես կմոռանամ, ցույց տուր ինձ և

                                            ես կհիշեմ, ներգրավիր ինձ և ես կսովորեմ:

                                                                             Չինական առած

Նախագծային ուսուցման մեթոդը կիրառվում է ՌԴ-ում, ԱՄՆ-ում, Մեծ Բրիտանիայում, ֆինլանդիայում, Իսրայելում, Բրազիլիայում, ԳԴՀ-ում և մի շարք այլ երկրներում, ինչպես նաև «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրում:

Նախագծային ուսուցումը դասավանդողի/դասավանդողների և սովորողի/սովորողների համատեղ կրթական գործունեությունն է, որը նպատակաուղղված է որևէ հիմնախնդրի/հիմնախնդիրների տեսական և/կամ գործնական լուծմանը:

Նախագծային ուսուցման հիմնական նպատակներն են`

  1. Նպաստել յուրաքանչյուր մասնակցի ինքնագնահատականի բարձրացմանը`
    • Հնարավորություն ստեղծել, որ յուրաքանչյուրն իրեն տեսնի որպես ընդունակ և իրազեկ անհատականություն;
    • Մասնակցի մոտ զարգացնել իր և մյուսների դրական կերպարը;
    • Սովորողի մոտ ձևավորել իրեն և մյուսներին ստույգորեն գնահատելու հմտություն:
  2. Ոգեշնչել սովորողներին զարգացնելու կարողությունների «Համագործակցություն» համակարգը;
  3. Ապահովել սովորողի քննադատական մտածողության զարգացման մեխանիզմը, դրված խնդիրը լուծելու ուղիների որոնման հմտության ձևավորումը;
  4. Զարգացնել սովորողների հետազոտական կարողությունները (բացահայտել հիմնախնդիրը, հավաքել անհրաժեշտ տեղեկություններ, դիտարկել գործընթացները, ձևակերպել վարկածներ, ընդհանրացնել և այլն) և վերլուծական մտածողությունը:

Իրականացվող նախագծերն ունեն հետևյալ  տիպաբանական հատկանիշները` ըստ սովորողների գերակշռող գործունեության (առարկայորեն կողմնորոշված, հետազոտական, ստեղծագործական, տեղեկատվական, դերային), ըստ բովանդակության (միջառարկայական և մոնոնախագծեր), ըստ հարաբերությունների բնույթի (ներդասարանային, միջդասարանային, տարածաշրջանային, համապետական, միջազգային), ըստ տևողության (մինինախագծեր` մինչև մեկ շաբաթ, կարճաժամկետ` մինչև մեկ ամիս, միջնաժամկետ` մինչև վեց ամիս, երկարաժամկետ` կես տարուց ավելի), ըստ մասնակիցների թվի (անհատական, խմբային, միջխմբային):

Նախագծային ուսուցում կազմակերպելիս հարկ է ապահովել նախագծի իրականացման փուլերի ճիշտ հերթագայությունը և նրանց հատկացվելիք ժամանակի իրատեսական համամասնությունը:   Նախագծային աշխատանքի փուլերն են`

  1. Նպատակադրում;
  2. Գործունեության տարբերակների քննարկում, միջոցների և եղանակների ընտրություն;
  3. Պարտականությունների բաշխում;
  4. Ինքնակրթություն և գիտելիքների արդիականացում;
  5. Հետազոտական գործունեություն;
  6. Արդյունքների ընդհանրացում և եզրակացություններ;
  7. Արդյունքների հանրայնացում;
  8. Հաջողությունների և սխալների վերլուծություն;
  9. Շտկողական գործունեություն;
  10. Նախագծի հրապարակային պաշտպանություն:

Նախագծային ուսուցման իմ փորձի (վերջին տարվա նախագծերի ընթացիկ արդյունքներին կարող եք ծանոթանալ իմ բլոգում`) վերլուծության արդյունքում արձանագրում եմ, որ`

  1. Նախագծային ուսուցումն ավելի արդյունավետ է «Սովորողի կարողությունների զարգացում և հմտությունների ձևավորում» հիմնախնդրի լուծման գերակայության դեպքում;
  2. Սովորողների մեծ մասը հակված է իրականացնել միջնաժամկետ նախագծեր;
  3. Նախագծային ուսուցումն արագացնում է օտար լեզուների յուրացումը;
  4. Նախագծային ուսուցումը ներդաշնակեցնում է անհատի զարգացման մրցակցային և համագործակցային հարացույցները;
  5. Երկարաժամկետ նախագծի իրականացումը գիտական մտածողության ձևավորման անկյունաքարն է;
  6. Նախագծային գործունեության ընթացքում սովորողի գնահատումը գերադասելի է երկբալանոց` կարող է շարունակել մասնակցությունը նախագծին կամ չի կարող, իսկ նախագծի ամփոփման ժամանակ սովորողի ձեռք բերած արդյունքների գնահատումը հարկ է, որ հենվի ինքնագնահատականի և խմբի մյուս անդամների գնահատականի, ինչպես նաև հրապարակային պաշտպանության արձագանքների վրա;
  7. Նախագծային ուսուցման մեթոդի բացարձականացումը վտանգում է սովորողի անհատականության զարգացման համակողմանիությունը և աղքատացնում է մանկավարժական գործիքների արհեստանոցը;
  8. Անհրաժեշտ է միշտ ուշադրության կենտրոնում պահել նախագծային ուսուցման միջառարկայական բնույթը;
  9. Իրականացված նախագծի արդյունքների հրապարակային պաշտպանությունը բարձրացնում է սովորողի ինքնագնահատականը և նպաստում նրա սոցիալականացմանը:

Ինչպես ասել է Անանուն Իմաստունը. «Ապագադ լոկ մտապատրանք է, եթե արահետտ վարձակալել ես»:

Օգտագործված ռեսուրսներ

http://for-teacher.ru/technique/188-tehnologiya-proektnogo-obucheniya.html

https://sites.google.com/site/projektitegevus/proektnoe-obucenie

http://ladlav.narod.ru/teh_proekt.htm

http://nsportal.ru/nachalnaya-shkola/obshchepedagogicheskie-tekhnologii/2012/02/24/sovremennye-obrazovatelnye-0

http://www.pedlib.ru/Books/1/0444/1_0444-132.shtml

http://scheglenko.school04.smoladmin.ru/index.php/dlya-druzej-kolleg/10-proektnye-metody-obucheniya

https://docs.google.com/document/d/1wLniQ4V7XLjMmZ9CWV5wIcrZWL14cExPWbFv-P3YHiU/edit

Գործընկերներիս և իմ իրականացրած ու իրականացվող նախագծերը

22-25.04.2015                   ©                         Աշոտ Տիգրանյան

Երբ գալիս է…հունվարը

Երբ գալիս է…հունվարը
Ե՞րբ են ամփոփվում արդյունքները: Շատերը միամտաբար կարծում են, թե՝ տարեվերջին: Սիրելինե΄րս, արդյունքներն ամփոփվում են, երբ ցանկանում են երկրորդ եսդ, այն գերանդիավորը և վերջապես՝ ղեկավարությունը:
Ահա եկավ «Ես կարողանում եմ» ստուգատեսը:Որպես սկիզբ սահմանում եմ «Կարողություն» և «Հմտություն» հասկացությունները: Մասնակի համընկնումն այլ ձևակերպումների հետ էութենական պատահականության արդյունք է:
Ֆիզիկական, մտավոր կամ հոգևոր գործողություն կատարելու մարդու իմացաբանական-կամային քայլը կոչվում է կարողություն: Ցանկացած ոլորտում և իրավիճակում կարողության մշտական ու արդյունավետ կիրառումը կոչվում է հմտություն:
Իսկ ի՞նչ պետք է կարողանան և ինչու՞մ հմտանան 6-9-րդ դասարանցիները «Պատմություն» առարկայի դասերի արդյունքում:
Միանգամից ընդգծեմ, որ գիտելիքը լոկ միջոց է հմտության ձևավորման մացառոտ (այդ մացառներն հաճախ մեր կենսոլորտի հարազատ անկյունում են ծլում ծաղկում զորանում ) կածանում:
Հիմնարար կարողությունների, օրինակ` լսելու (ավելի ճիշտ` սոցիալական լսողության), առկայության կամ բացակայության բացահայտումը մանուկ ստուգատեսի ատամների համար կարծր է: Իսկ միջնորդավորված, անուղղակի դրսևորումներն առկա են հաջորդ աստիճանի կարողություններում, առավել ևս` հմտություններում:
Խոսենք ավելի պարզ: Համեմատելուկարողություն: Յուրաքանչյուր անհատ ծննդյան օրվանից մինչև մահվան մահիճ, կամա, թե ակամա, այս դաշտում է: Կենցաղային մակարդակում կարծես թե բոլորն ունեն այս կարողությունը: Իսկ այ հանրակրթական մակարդակում…..համեմատել իրադարձությունները և պատմական անհատներին չորսամսյա վարժանքներից հետո կարողանում են ոչ բոլորը: Էլ չեմ խոսում երևույթների համեմատության մասին: Ինչու՞: Երջանիկ կլինեի, եթե միայն ես մեղավոր լինեի իմ «բարդ խոսքով» (չակերտների արանքում բազմիցս լսվածի, ավելի հաճախ` ոչ երեխաների շրթերից, մեջբերումն է):
Միայն պատմությանն առնչվող միակ կարողությունը, որի ներարկմանը ես համառորեն հետամուտ էի` ժամանակագրության կազմումն էր, ավելի ճիշտ` տեքստերից իրադարձությունների կամ կենսագրականների տարեթվերի կանոնակարգված դուրսգրումը: Սրան էլ անդրադարձել էի լոկ Պատմահոր հորդորով` չկա ստույգ պատմություն առանց ժամանակագրության, չնայած նրա մեկ չարչրկված ասույթ «փոքր ածու»-ի մասին, մեր այսօրվա իրականության էթնոհոգեբանական գլխավոր պատճառներից է:
Միջանկյալ մի միտք հայտնեմ. «Հանրակրթական առարկաների դասավանդումը որպես համապատասխան գիտությունների պատմություն արդյունավետ կլինի»:
Հաջորդ կարողությունը, որի արմատավորումն իմ սևեռուն գաղափարն է, հասկացությունների սահմանումն է: Կարող եմ որպես իմ մոտեցման հիմնավորում դիմել Եռամեծարի հեղինակությանը, բայց կբավարարվեմ նրանով, որ մարտահրավեր կնետեմ. «Թող ինձ քարկոծի նա, ով իր կյանքում չի տուժել հասկացության թյուրըմբռնումից, կամ էլ օր է անցկացրել առանց որևէ մեկին, կամ հենց ինքն իրեն որևէ բան հասկացնելու փորձի (օրինակ` ով է ընկերը, ինչ բան է սերը կամ ինչ է նշանակում խաշ ուտել)»:
Ի տարբերություն նախորդի, քչերը չեն համաձայնվի ապացուցելու կարողության անհրաժեշտության հետ: Այստեղ լոկ ընդգծեմ, որ սովորողին որևէ բան ապացուցելու դրդելու արդյունավետ մեթոդ է սադրանքը: Ձևակերպել վիճելի (մեղմ ասած) միտք և տալ հակառակն ապացուցելու իրավունք:
Նկարագրելու կարողությունն առաջին հերթին բառապաշարային հիմնախնդիր է: Սակայն պակաս կարևոր չէ այդ ճանապարհով վերաբերմունքի բացահայտումը: Եթե որևէ մեկը կարծում է, թե քաղաք կամ ճակատամարտ նկարագրելը միայն պատմության խնդիր է, թող իր կյանքից հեռացնի ամենաքիչը` խորապատկերներն ու նրբերանգները:
Ես համոզված եմ. «Եթե բնութագրելու կարողությունը չի վերածվել հմտության, անհատի օրակարգից անբաժան կլինեն հիասթափություններն ու կոնֆլիկտները, հեռանկարում` սոցիալական մենությունը (չեմ կարծում, թե շատերն իրենց հանճար համարեն)»:
Բնությունը (կամ Արարիչը, կամ ծնողական գեները) այնքան շռայլ չէ, որ հետազոտական աշխատանք կատարելը շարքային կարողություն լինի, սակայն հանրակրթության հիմնախնդիրներից մեկը հենց սովորողների այդ շերտի բացահայտումն ու օժտվածության այդ բաղկացուցչի զարգացումն է:
Ստուգատեսի ժամանակ սովորողների ցուցադրելիք կարողությունների թվարկում ավարտեմ թվարկելու կարողության հիշատակմամբ: Սկզբում ինձ թվում էր, թե այդօրինակ առաջադրանքներով, օրինակ` թվարկել նախնադարյան մարդկանց զբաղմունքները և գործիքները, ես կվիրավորեմ երեխաներին: Սակայն պարզվեց…որ ամեն ինչ այնքան էլ պարզ չէ:
Ստուգատեսներն անցողիկ են, կարողությունները` ապագայամետ, հմտությունները` ցմահ (եթե վերջինս կա):

10.01.2015 © Աշոտ Տիգրանյան

Մխիթար Սեբաստացու դասերը

Նպատակը կատարմամբ է գեղեցիկ:
Մխիթար Սեբաստացի
«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրը նշում է իր երիտասարդական տարիքի գագաթնակետը: Իսկ որքանո՞վ ենք մենք որպես համայնք և որպես անհատներ, ՍԵԲԱՍՏԱՑԻ: Սեբաստացի` Մխիթարյան դասերը յուրացնելու և գործնականում կիրառելու տեսանկյունից:
ԴԱՍ ԱՌԱՋԻՆ. Մտքերի և սրտերի միասնություն Սիրո տիրապետության ներքո: Այս նպատակը դրվել է կրթահամալիրի հիմքում: Իրականացումը վայրիվերումներ է ունեցել: Այսօր այն դեռ չվիճարկվող նպատակ է: Եվ ինչքան էլ առաջին հայացքից կարող է տարօրինակ թվալ,առավել դժվար է մտքերի, այս դեպքում` մանկավարժական սկզբունքների, միասնության ապահովումը:
ԴԱՍ ԵՐԿՐՈՐԴ. Արիության, իրատեսության և շրջահայացության ներդաշնակեցում: Արիությունը միշտ էլ կրթահամալիրցիների բնորոշ գիծն է եղել: Արիություն ընդդեմ կաղապարվածության և հարմարվողականության: Բայց այսօր մի՞շտ ենք խրախուսում մեր սաների մտքի և գործի արիությունը: Կասկածում եմ: Իսկ իրատեսությունը, ցավոք, արդեն լքել է կրթահամալիրյան արժեհամակարգի առաջին եռյակը:
ԴԱՍ ԵՐՐՈՐԴ. Մշտապես հսկել, ուղղել, կրթել և ուսուցանել սովորողներին, կարևորելով նաև հանգիստն ու յուրաքանչյուրի տարիքին համապատասխան զիջողությունները: Այստեղ է, որ կրթահամալիրի տնօրեն Տիար Բլեյանը աննահանջ հետևում է աբբահոր պատգամներին: Թե մեզնից յուրաքանչյուրն ինչքանով է յուրացրել այս դասը, թող ամեն մեկը պատասխան տա իր խղճի առջև:
ԴԱՍ ՉՈՐՐՈՐԴ. Պահպանելով սաների մանկական պարզությունն ու անկեղծությունը, այն զուգակցել խորագիտության և ձեռներեցության հետ: Այս ոլորտում մեր հաջողություններն ակնառու չեն;
ԴԱՍ ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ. Կարևորել հռետորության և իմաստասիրության դասավանդումը; Այս ուղղություններով ընթացքն արդյունավետ էր, սակայն առարկայական և ենթակայական գործոններն այն կասեցրեցին:
ԴԱՍ ՎԵՑԵՐՈՐԴ. «…. ինչպես որ կրակը կըհալեցնէ մոմը, այնպես ալ մարդկան գովութիւնները կը հալեցնեն և կոչնչացնեն բարի գործերը»(Մխիթար Սեբաստացի): Գուցե՞ այս դասը հնացած է, չգիտեմ: Բայց հարկ համարեցի հիշեցնել:
ԴԱՍ ՅՈԹԵՐՈՐԴ. Միշտ աշխատել ընթանալ ոսկե միջինի ուղով` վեհանձնության հետ խոնարհամտություն, հրամայելու ժամանակ համեստ, խիստ, բայց քաղցրահամբույր, խորագետ, բայց ոչ խորամանկ, պարզ և անկեղծ, բայց ոչ անզգույշ և գաղտնամատնիչ, կիրթ, բայց ոչ կեղծավոր, բարեմիտ,բայց ոչ նվաստախոհ և ծառայամիտ, ու այդ ոգով էլ կրթել սաներին: Այս մանկավարժական երազանքը կկենսագործվի լոկ այն ժամանակ, երբ կդառնա ամենպահյա ուղեցույց; Դեռ այդպես չէ:
ԴԱՍ ՈՒԹԵՐՈՐԴ. Սովորեցնել սաներին դժվարություններ հաղթահարելու արվեստը և ձևավորել այս ուղղությամբ ընթանալու կամք: Այս հարցում կրթահամալիրում առկա են տարակարծություններ: Կարծում եմ, որ Մխիթար Սեբաստացու այս դասը ևս գործնական քննարկման առարկա կդառնա տեսանելի ապագայում:
ԴԱՍ ԻՆՆԵՐՈՐԴ. Սովորողի ընթերցասիրությունը, որ ծնվում է բնածին հետաքրքրասիրությունից, խթանել և դարձնել սովորույթի ուժ ունեցող հմտություն: Եթե դադարենք ձայնակցել վատատեսներին, այդ թվում` շատ ծնողների, ու գանգատվել, թե երեխաները չեն կարդում, և որպես առաջին քայլերից մեկը մեր կարդացածը խորհուրդ տանք նրանց և խրախուսենք, նաև կարդանք նրանց առաջարկածը, ապա կտեսնենք, որ երբեմն մեր ընթերցասիրությունն է կաղում:
Հ.Գ. «Վիճիր քեզանից գիտունի հետ: Մի տխրիր պարտվելու մտքից, քանի որ կշահես իմաստության ճակատամարտը:
Վիճիր քեզ հավասարի հետ, կպարտվես դու, կամ նա, բայց կշահեք իմաստության ճակատամարտը և՛ դու, և՛ նա:
Վիճիր քեզանից քիչ իմացողի հետ, չէ՞ որ օգտակար կարող ես լինել նրան՝ զրուցակցիդ:
Բայց երբեք չվիճես տգետի հետ, չէ՞ որ ոչ մեկդ չեք շահի, ախր..» (Մխիթար Սեբաստացի)

10.11.2014 © Աշոտ Տիգրանյան