(27.07-21.08-ի անհատական պլան)
Իրատեսորեն սահմանելով այս ժամանակահատվածի առաջանահերթությունները իմ առջև դնում եմ երեք հիմնախնդիր`
Արդյունավետորեն մեկնարկել «Խորհրդային բռնաճնշումները Հայաստանում (1920-1991 թթ.)» հետազոտական ծրագիրը`
«Բռնաճնշումներ» երևույթը խորհրդային ամբողջատիրական համակարգի հիմնարար բնութագրիչներից է։ Խորհրդային Հայաստանում դրա դրսևորումները խոր ազդեցություն են ունեցել հասարակության, ընտանիքների, մշակութային կյանքի և անհատական ճակատագրերի վրա, որոնց հետևանքները շարունակում են արտացոլվել նաև մերօրյա հասարակական հիշողության մեջ։ Միաժամանակ այդ պատմության զգալի մասը շարունակում է պահպանվել ոչ միայն արխիվներում, այլև ընտանեկան հիշողություններում, անձնական փաստաթղթերում, լուսանկարներում և տեղական համայնքների բանավոր պատմություններում, որոնք դեռևս ամբողջությամբ ուսումնասիրված և հանրայնացված չեն։
Ծրագրի նպատակը ոչ միայն խորհրդային բռնաճնշումների պատմության և դրանց տեղական դրսևորումների ուսումնասիրությունն է, այլև դպրոցում հետազոտական մշակույթի ձևավորումը։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսուցիչներին և սովորողներին անմիջականորեն մասնակցելու գիտելիքի ստեղծման գործընթացին` աշխատելով բանավոր պատմության, ընտանեկան արխիվների, արխիվային փաստաթղթերի և այլ սկզբնաղբյուրների հետ։ Այսպիսով, ծրագրի ընթացքում նրանք ձեռք կբերեն պատմական հետազոտության, աղբյուրների քննադատական վերլուծության, դաշտային աշխատանքի, փաստաթղթավորման և հետազոտական էթիկայի գործնական հմտություններ։
Բռնաճնշումների ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն անցյալի պատմական իրականության առավել ամբողջական բացահայտման և բռնադատվածների ու նրանց ընտանիքների փորձառության հանրայնացման տեսանկյունից, այլև ժողովրդավարական արժեքների, մարդու իրավունքների և պատմական հիշողության նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունքի ձևավորման համար։ Այդպիսի հետազոտությունը նպաստում է ամբողջատիրական համակարգերի գործելակերպի ճանաչմանը, դրանց հետևանքների քննադատական ըմբռնմանը և նման երևույթների հնարավոր վերարտադրության կանխարգելման քաղաքացիական կարողությունների զարգացմանը։
Հանրակրթական դասագրքերում խորհրդային բռնաճնշումների թեման հիմնականում ներկայացվում է համառոտ և ընդհանրացված ձևով՝ քիչ անդրադառնալով տեղական պատմություններին և մարդկանց անհատական փորձառությանը։ Ծրագիրը նպատակ ունի լրացնել այդ բացը՝ ստեղծելով հետազոտության արդյունքների վրա հիմնված ուսումնական նյութեր և ձևավորելով համագործակցության հարթակ դպրոցների, տեղական համայնքների և գիտական հաստատությունների միջև։
Հետազոտական նախագծում ներգրավված են լինելու կրթահամալիրի երկու ուսուցիչներ` Արմեն Ոսկանյան և Աշոտ Տիգրանյան, որպես գիտական խորհրդատու հրավիրվել է՝ ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտից առաջատար գիտաշխատող Գայանե Շագոյանը, թեմային առնչվող այն գյուղական համայնքների ուսուցիչներն ու աշակերտները, որտեղ կան բռնադատվածներին նվիրված հուշարձաններ։
Ծրագրի նպատակներ.
- Ուսումնասիրել խորհրդային բռնաճնշումների դրսևորումները Հայաստանում (1920–1991 թթ.)՝ձևավորելով հետազոտական աշխատանքային խմբեր կրթահամալիրում և գործընկեր դպրոցներում։
- Պատրաստել ուսումնական նյութեր բռնաճնշումների և դրանց տեղական դրսևորումների վերաբերյալ։
- Հանրայնացնել հետազոտության արդյունքները։
Խնդիրներ
- Սահմանելխմբերիգործունեությանուղղությունները։
- Համագործակցել ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի Մշակութային մարդաբանության բաժնի հետ՝ ծրագրի գիտամեթոդական խորհրդատվության, մասնակիցների վերապատրաստման և հետազոտական գործունեության համակարգման նպատակով։
- Ընտանեկան արխիվներում հայտնաբերել և ուսումնասիրել բռնաճնշումներին առնչվող նյութեր։
- Գործընկեր դպրոցների ուսուցիչների ու աշակերտների համագործակցությամբ կազմակերպել դաշտային ուսումնասիրություններ բռնաճնշումներին առնչվող նյութեր ձեռքբերելու նպատակով։
- Ուսումնասիրել արխիվային փաստաթղթեր ՀՀ Ազգային արխիվում։
Աշխատանքային պլան
1. Նախնական դաշտային աշխատանք տեղական համայնքներում՝ կազմելու հնարավոր զրուցակիցների ցուցակներ (Աշոտ Տիգրանյան՝ հուլիս-օգոստոս)։
2. Ընտրել 1-2 համայնք՝ պիլոտային նախագիծն իրականացնելու համար (օգոստոս)։
3. Ուսուցիչների և աշակերտների նախապատրաստական փուլ՝ դաշտային աշխատանք իրականցնելու համար: Հարցարաններ կազմել, մշակել տեղեկացված համաձայնություն, դաշտային աշխատանքի էթիկական կանոնների յուրացում, ծանոթացում հարցազրույցները գրանցելու ձևաչափերին, նյութերը պահպանելու մոտեցումների ընտրություն, հարցազրույցները մշակելու հմտությունների զարգացում (սեպտեմբեր-դեկտեմբեր)։
4. Դաշտային աշխատանք (հոկտեմբեր)։
5. Նյութերի վերծանություն, մշակում (հոկտեմբեր-նոյեմբեր)։
6. Նյութերի արխիվացում, մշակում՝ առցանց դնելու համար (նոյեմբեր-դեկտեմբեր)։
7. Ծրագրի պրեզենտացիա (դեկտեմբեր)։
12-14.07 © Հեղինակներ` Գայանե Շագոյան
Արմեն Ոսկանյան
Աշոտ Տիգրանյան
Շարունակելսովորողների հետ համագործակցելով լրամշակել առարկայական հեղինակային ծրագրերը : Տիգրան Ղոչիկյանի (11-րդ դասարան) հետ լրամշակված «Պատմություն» առարկայի 11-րդ դասարանի ծրագիրը` համահեղինակի բլոգում:
Լավարկել հետազոտական աշխատանքների համակարգողի գործառույթները գործընկերներիս մանակցությամբ, առանցքային դարձնելով անցած տարիների փորձը:
24.07.2026 © Աշոտ Տիգրանյան